مسئولیت شرکت متصدی حمل و نقل(اعم از شرکت فورواردر و شرکت کریر)

تاریخ ارسال : 1405/03/09

حمل و نقل کالا، چه در سطح داخلی و چه بین‌المللی، فرآیندی بسیار پیچیده‌تر از جابجایی صرف کالا است. در این فرآیند، مجموعه ای از تعهدات، وظایف و مسئولیت‌های قانونی قرار دارد که میان سه رکن اصلی فرستنده، متصدی حمل و گیرنده تقسیم می‌شود. هرگونه ابهام در خصوص این مسئولیت ‌ها می‌تواند منجر به خسارات مالی سنگین، تأخیرهای پرهزینه در گمرک و دعاوی حقوقی پیچیده شود. سوال کلیدی اینجاست: در صورت آسیب دیدن، توقیف بار در گمرک بلحاظ اظهار ننمودن مشخصات دقیق کالا، گم شدن یا تأخیر در تحویل کالا، مسئولیت قانونی با کیست و متصدی حمل چه تکالیفی دارد؟ در واقع متصدی حمل و نقل شخص حقیقی یا حقوقی (معمولاً یک شرکت) است که رسماً و قانوناً تعهد می‌کند کالا را از یک نقطه (مبدأ) به نقطه‌ای دیگر (مقصد) در ازای دریافت کرایه حمل، جابجا کند. مهم‌ترین وظایف متصدی حمل از قرارتحویل گرفتن کالا و صدور بارنامه مراقبت از کالا، حمل کالا تا مقصد، تحویل کالا به گیرنده قانونی است. در قراردادهای حمل و نقل، اصل بر مسئولیت متصدی حمل است، بنابراین در دعوای مطالبه خسارت ناشی از حمل، نیازی به اثبات تقصیر متصدی حمل و نقل از سوی خواهان نمیباشد. توضیحاً اینکه مطابق با ماده ۳ کنوانسیون CMR شرکت حمل کننده مسئول فعل یا ترک فعل نمایندگان، کارکنان یا هر شخص دیگری که در جریان حمل از خدمات آنها استفاده می کند خواهد بود، از طرفی وفق ماده ۱۷ کنوانسیون مذکور، حمل‌کننده مسئول فقدان تمام یا قسمتی از کالا و خسارت وارد شده به آن از تاریخ تحویل گرفتن کالا تا زمان تحویل دادن آن و همچنین مسئول هر‌گونه تأخیر در تحویل کالا خواهد بود از سوی دیگر مستنداً به مواد ۳۸۷ و ۳۸۸ قانون تجارت متصدی حمل و نقل مسئول حوادث و تقصیراتی است که در مدت حمل و نقل واقع شده اعم از اینکه خود مباشرت به حمل و نقل کرده و یا حمل و نقل کننده دیگری را مامور کرده باشد. بنابراین در قوانین کشور ایران و بسیاری از نظام های حقوقی کشورهای دنیا، مسئولیت متصدی حمل، مسئولیت مبتنی بر تقصیر فرض شده بدین معنا که قانونگذار اصل را بر تقصیر متصدی حمل قرار داده مگر اینکه شرکت حمل کننده اثبات نماید که تقصیری نداشته و ورود خسارت به سبب حوادثی ایجاد گشته که دفع آن خارج از حیطه اقتدار او بوده است.